Giriş

Katma Değer Vergisi (KDV) iade mekanizması, hem ihracat hem de indirimli orana tabi işlemler nedeniyle sıkça gündeme gelen ve uygulamada birçok tereddüt doğuran bir alandır. Özellikle indirimli orana tabi ihraç kayıtlı satışlar, muhasebe kayıtlarında ve iade hesaplamalarında farklı şekillerde ele alınmakta; bu durum mükellefler açısından hatalı beyan, iade kaybı riskini ve cezalı işlemi beraberinde getirmektedir.

İhraç Kayıtlı Satışta KDV İade Mekanizması

KDV Kanunu’nun 11/1-c maddesi kapsamında ihraç kayıtlı teslimlerde üretici firma tarafından ihracatçıya teslim edilen ürünlerden hesaplanan KDV, ihracatçı firmadan tahsil edilmez. Ancak tahsil edilmeyen bu vergi üretici firma tarafından KDV beyanlarına hesaplanan KDV olarak yansıtılır. İlgili dönemde ödenecek KDV çıkması durumunda ihraç kayıtlı işleme ait vergi tutarını aşmamak şartı ile ödenecek vergi tecil edilmektedir. İlgili dönemde ödenecek KDV çıkmaması durumunda ise ihraç kayıtlı satış şartlarının gerçekleşmesi halinde ihraç kayıtlı işleme ait vergi tutarını aşmamak şartı ile tahsili gerçekleşmeyen vergi mükellef tarafından iade alınabilir. İade taleplerinin, işlemin gerçekleştiği vergilendirme dönemine ilişkin KDV beyannamesinin verildiği tarihi takip eden takvim yılının sonuna kadar yapılması gerekir.

İndirimli Orana Tabi Satışta KDV İade Mekanizması

Yine KDV Kanunu’nun 29/2’nci maddesinde indirimli orana yer verilmiş ve KDV Genel Uygulama Tebliği’nde detaylı düzenlemeler yapılmıştır. Mükellefler tarafından yüksek KDV oranı ödeyerek aldıkları mamulün üretiminden sonra ortaya çıkan ürünün, daha düşük bir KDV oranına tabi olarak teslimlerinde fazladan yüklenilen bir vergi ortaya çıkmaktadır. Mükellef nezdinde yük olan bu vergi de mükellefler tarafından iade alınabilmektedir. İade talep eden mükellefler tarafından “İndirimli Oran Hesaplama Tablosu” üzerinde yapılan teknik hesaplamalar sonucunda mükellefin alabileceği iade tutarı tespit edilmektedir. İndirimli orana tabi işlemleri bulunan mükellefler, bu işlemleri nedeniyle yüklendikleri ve indirim yoluyla telafi edemedikleri için yılı içinde mahsuben iadesini talep edecekleri KDV tutarını aylar itibarıyla ve kümülatif olarak hesaplarlar. İade talebinin, ilgili vergilendirme dönemleri itibarıyla indirimli orana tabi tüm işlemleri kapsaması gerekmekte olup, işlemlerin ayrıştırılıp sadece bir kısmına yönelik hesaplama yapılması ve bu şekilde iade talep edilmesi mümkün değildir. Mükellefler tarafından bu şekilde hesaplanan iade tutarı en geç işlemin gerçekleştiği dönemi izleyen yılın Kasım ayına kadar talep edilebilmektedir.

İhraç Kayıtlı Satış ve İndirimli Oran İlişkisi

Uygulamada ihraç kaydı ile satışı yapılacak ürünlerin aynı zamanda indirimli orana tabi oldukları da görülebilmektedir. Bu durum üzerine KDV Genel Uygulama Tebliği’nde detaylı düzenlemeler yapılmıştır. 3065 sayılı Kanunun (11/1-c) maddesi kapsamında ihraç kaydıyla teslim edilen malların ihracı üzerine ihraç kaydıyla teslim faturasında hesaplanan ancak tahsil edilmeyen ve tecil de edilemeyen KDV mükellefe iade edilmektedir. Bu işlem indirimli orana tabi bir teslim ise hesaplanan KDV tutarını aşan yüklenimleri de Kanunun (29/2) nci maddesine göre mükellefe iade edilebilir. Bu teslim nedeniyle tecil edilecek KDV çıkması halinde yüklenilen KDV indirim yoluyla telafi edildiğinden mükellefe Kanunun (29/2) nci maddesine göre iade yapılmaz.

Süresinden Sonra İade Talebinde Bulunulması

İade alacağının ait olduğu aylık dönemde mahsuben iadesinin talep edilmesi ihtiyaridir. Bu sebeple indirimli orana tabi işlemleri bulunan mükellefler hak kazandıkları iade miktarını cari yılın sonraki dönemlerinde mahsuba konu edebilecekleri gibi, bir sonraki yılda da Tebliğin (III/B-3.2.) bölümündeki açıklamalara göre talep etmeleri şartıyla nakden veya mahsuben geri alabilirler. Ancak süresinde iade hakkını kullanmayan mükelleflerin, daha sonra düzeltme beyannameleri ile iade talebinde bulunmaları mümkün değildir.

Mükellefin indirimli orana tabi olan ihraç kayıtlı satışlarını, iade talebinde ihraç kayıtlı satışları arasında göstermesi ancak indirimli oran iadesinde “indirimli oran hesaplama tablosu” ve “indirimli oran satış listesi” nde göstermemesi durumunda iade alabilmesinin koşulu indirimli oran iade talep süresinin geçmeden düzeltme beyannamesi ile talep etmesidir.

Haksız KDV İadesinin Ortaya Çıkma Durumu

Yazımızın “İndirimli Orana Tabi Satışta KDV İade Mekanizması” bölümünde bahsedildiği üzere mükellefler indirimli oran iade talebinde bulunurken ilgili dönemde indirimli orana tabi tüm satışlarını indirimli oran hesaplama tablosuna dahil ederek hesaplama yapmaları gerekmektedir. İhraç kayıtlı satış eğer indirimli orana tabi olmakla birlikte mükellef iade talebinde bulunurken bu satışı hesaplamaya dahil etmediyse ve indirimli oran iade talebinde bulunabileceği son beyanname tarihini de kaçırdıysa, indirimli orandan kaynaklı yüklenilen KDV’yi iade alması mümkün olmamakla birlikte mevzuatın amir hükmü gereği (…indirimli orana tabi tüm işlemleri kapsaması gerekmekte olup, işlemlerin ayrıştırılıp sadece bir kısmına yönelik hesaplama yapılması ve bu şekilde iade talep edilmesi mümkün değildir.) söz konusu satışa ilişkin hesaplanan KDV’nin iade hesabına dahil edilmesi gerekmektedir. Mükellef tarafından bilerek veya bilmeden zamanında iadesi istenilmemiş bir verginin iadesi, vergi idaresi tarafından sağlanmamaktadır çünkü iade talebi mükellefin kendi takdirindedir. Ancak mevzuat gereği hesaplamalara dahil edilmesi gereken bir vergi, vergi idaresi tarafından işleme dahil edilmektedir. Bu durumda hesaplama yeniden yapılmakta ve fazladan iade edilen tutarlar cezalı olarak mükelleften aranılmaktadır.

Yukarıda yer alan hususlar doğrultusunda hareket etmek mevzuat gerekliliği olmakla birlikte mükellefler açısından da bir avantajdır. Aksi durumda mükellef haksız iadeden kaynaklı cezalı işlemin tarafı olabilir.